0
0
0
0
0

Zapalenie oskrzelików

Spis treści

Autor poradnika:

dr n. med. i n. o zdr. Beata Plewka

Komisja Opieki Farmaceutycznej i Promocji Zawodu Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska

2026-01-15

Czym jest ostre zapalenie oskrzelików?

Zgodnie z klasyfikacją ICD-10 (Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych) ostre zapalenie oskrzelików posiada kod J21 (1). Jest to częsta infekcja płuc u niemowląt i małych dzieci do 2 roku życia. Zazwyczaj to łagodna, ​​samoograniczająca się choroba, ale czasami może prowadzić do niewydolności oddechowej u niemowląt (2,3). 

Główną przyczyną zapalenia oskrzelików są infekcje wirusowe. Nawet 75-80% z nich jest wywoływanych przez RSV (wirus RS). W następnej kolejności wywołuje je ludzki metapneumowirus, szczególnie u niemowląt do 6 miesiąca życia. U starszych dzieci ważną rolę odgrywają bokawirusy, rinowirusy, wirusy paragrypy, koronawirusy. Rzadko do rozwoju zapalenia oskrzelików przyczynia się wirus grypy (3,4). 

Wirusy infekują komórki nabłonka dróg oddechowych i wywołują reakcję zapalną, która zaburza ich podstawowe funkcje. Dochodzi do nagromadzenia zanieczyszczeń oraz obrzęku dróg oddechowych, a w konsekwencji do ich zwężenia (2). 

Objawy zapalenia oskrzelików u niemowląt i dzieci

Pierwsze symptomy przypominają przeziębienie i obejmują:

wodnisty katar

zatkanie nosa

czasem podwyższenie temperatury

W kolejnych dniach dochodzi do:

stopniowego nasilania się kaszlu

pierwszej w życiu dziecka duszności wydechowej, czyli braku możliwości wykonania spokojnego wydechu.

świsty czy furczenia wykryte w trakcie badania stetoskopem

Występowanie duszności można poznać po świstach w trakcie oddechu, słyszalnych głównie podczas wydechu. Najlepiej jak najszybciej skonsultować się z lekarzem, który przeprowadzi badanie i oceni stan dziecka. Przede wszystkim konieczne jest osłuchanie pacjenta. Wydłużenie fazy wydechowej, świsty czy furczenia wykryte w trakcie badania stetoskopem są objawami wskazującymi na zapalenie oskrzelików (3).

Należy również pamiętać, że zapalenie oskrzelików może, ale nie musi przebiegać z pojawieniem się gorączki.

Rutynowo nie wykonuje się dodatkowych badań, takich jak badania krwi czy RTG klatki piersiowej. Lekarz stawia diagnozę na podstawie wywiadu i badania przedmiotowego w gabinecie. Dzieci, u których nie stwierdza się znaczącej zmiany w codziennej aktywności, mogą być leczone w domu. Występowanie bezdechu (szczególnie częste u wcześniaków), niepokoju, trudności w karmieniu i pojeniu mogą być przesłankami do hospitalizacji dziecka (2,3).

Objawy utrzymują się zazwyczaj około 12 dni, ale u niektórych dzieci ten okres wydłuża się do 4 tygodni (3).

Zapalenie oskrzelików u dorosłych

U dorosłych zapalenie oskrzelików występuje zdecydowanie rzadziej niż u dzieci. Może mieć też różne postaci: 

  • zapalenie oskrzelików oddechowych zwykle jest związane z paleniem papierosów, co z czasem prowadzi do ich włóknienia, 
  • ostre zapalenie oskrzeli wywołane przez wirusy (RSV, adenowirusy, wirusy grypy i paragrypy) lub bakterie (Mycoplasma pneumoniae, Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae), które występuje stosunkowo rzadko, 
  • zapalenie oskrzeli wywołane przez toksyczne uszkodzenie dróg oddechowych lub zachłyśniecie się treścią pokarmową, np. w przebiegu refluksu żołądkowo-przełykowego, 
  • zapalenie oskrzelików związane z innymi chorobami dróg oddechowych, takimi jak POChP czy astma. 

Leczenie polega głównie na zastosowaniu leków łagodzących objawy lub eliminujących przyczynę, np. infekcję wirusową lub bakteryjną. U palaczy konieczne jest rzucenia palenia, aby zatrzymać postęp choroby (5).  

Narażenie na czynniki toksyczne, niektóre leki, choroby takie jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), wrzodziejące zapalenie jelita grubego, stan po przeszczepieniu płuc(a), serca lub szpiku mogą prowadzić do zarostowego zapalenia oskrzelików. Jest to postępujące i nieodwracalne zwężanie ich światła. Leczenie polega na spowolnieniu tego procesu.

Leczenie zapalenia oskrzelików

W ostrym zapaleniu oskrzelików, spowodowanym przez infekcję wirusową u dzieci podstawowymi działaniami są: 

  • utrzymywanie nawodnienia, 
  • zapewnienie odpowiedniej pozycji ciała przez podniesienie tułowia (pozycja półsiedząca), 
  • kontrola temperatury ciała, 
  • unikanie narażenia na dym (np. tytoniowy) i inne zanieczyszczenia, 
  • dbanie o odpowiednią temperaturę i nawilżenie powietrza w pomieszczeniach, w których przebywa dziecko (2,3). 

Antybiotyki stosuje się tylko w sytuacji, gdy potwierdzone zostało zakażenie bakteryjne. Podobnie nie zaleca się rutynowego wdrażania leków rozszerzających oskrzela czy sterydowych. Można prowadzić nebulizację przy użyciu soli fizjologicznej lub hipertonicznego roztworu soli, ale wcześniej należy skonsultować to z lekarzem (3,4).

Nebulizacja w zapaleniu oskrzelików

W trakcie zapalenia oskrzelików korzystna może okazać się nebulizacja z użyciem soli fizjologicznej. Jej potencjalnym efektem jest lepsze oczyszczanie dróg oddechowych, poprzez nawodnienie gęstego śluzu zalegającego w drogach oddechowych. Eksperci wskazują jednak, że nadal brakuje dostatecznych dowodów na bezpieczeństwo i korzyści płynące z zastosowania nebulizacji z samą solą hipertoniczną (3% roztwór NaCl), a wyniki dotychczasowych badań są sprzeczne. Jest ona zalecana w połączeniu z lekiem rozszerzającym oskrzela dzieciom leczonym w szpitalu. Nie należy zatem zapominać, że najważniejszym elementem terapii choroby jest doustne nawadnianie dziecka, a każda dodatkowa interwencja powinna być skonsultowana z lekarzem (3,4,6).

Badanie saturacji i tlenoterapia w zapaleniu oskrzelików

Badanie pulsoksymetrem pozwala na lepszą ocenę stanu dziecka i jest obecnie niezbędne w celu kwalifikacji do leczenia tlenem oraz do monitorowania jego skuteczności. Lekarz może podjąć decyzję o zastosowaniu tlenoterapii, gdy wartość wysycenia hemoglobiny tlenem (saturacja, SpO2) zmniejszy się do poniżej 90%. Jednak nie jest to wartość sztywna, dlatego możliwe jest, że po analizie ogólnego stanu dziecka decyzja o tlenoterapii zostanie podjęta przy wyższych wartościach SpO2 (2,3,6).  

Obecnie szeroko dostępne są pulsoksymetry do użytku domowego. Warto je wykorzystywać również do badania poziomu saturacji w zapaleniu oskrzelików. Pozwoli to na szybkie wychwycenie pogorszenia stanu dziecka. Aby uzyskać prawidłowe wyniki, należy dobrać odpowiedni model pulsoksymetru. Najmniejsze klasyczne urządzenia zakładane na palec są zazwyczaj odpowiednie dla dzieci ważących minimum 10 kilogramów. Dlatego dla noworodków i niemowląt bardziej odpowiednie będą pulsoksymetry w formie opaski z czujnikiem zakładanej na nadgarstek lub stopę. Zawsze powinno się sprawdzić w specyfikacji, czy dane urządzenie jest odpowiednio skalibrowane, aby używać je u dzieci oraz czy posiada certyfikat CE.  

Prowadząc pomiar należy pamiętać o tym, aby: 

  • założyć pulsoksymetr zgodnie z instrukcjami producenta, 
  • utrzymać dziecko w bezruchu, 
  • zminimalizować padanie światła na urządzenie (7). 

Kiedy zgłosić się do szpitala?

Wskazaniem do hospitalizacji jest wystąpienie przynajmniej jednego z poniższych objawów: 

  • częstotliwość oddechów >60/min, 
  • wciąganie podżebrzy, 
  • poruszanie skrzydełkami nosa, postękiwanie, 
  • saturacja <92%, 
  • sinica, 
  • osłabienie łaknienia (< 50% dawki dobowej) lub odwodnienie, 
  • patologiczna senność, 
  • bezdechy, 
  • niepewne rozpoznanie (np. zapalenie płuc), 
  • wiek <6 m.ż., a szczególnie poniżej 3 m. ż., 
  • niemożność zapewnienia opieki przez opiekunów, 
  • współistniejące choroby, np. wady serca, mukowiscydoza (3,6). 

Profilaktyka

  • Dzieci, które są karmione piersią, mają lepszą odporność i tym samym rzadziej oraz lżej przechodzą infekcje wirusowe. Optymalne jest utrzymanie karmienia przez minimum 6 miesięcy.  
  • Dziecko nie powinno być narażane na dym tytoniowy. 
  • U niektórych dzieci (chore na dysplazję oskrzelowo-płucną lub wcześniaków urodzonych przed 28 tygodniem ciąży) podaje się przeciwciała przeciwko RSV w ramach profilaktyki (paliwizumab) (3,6) 

Podsumowanie

Ostre zapalenie oskrzelików jest chorobą typowo dziecięcą, która może być szczególnie niebezpieczna dla wcześniaków. Najczęściej powoduje ją zakażenie RSV, Leczenie ma na celu łagodzenie objawów i zazwyczaj odbywa się w warunkach domowych. W szczególnych warunkach dziecko wymaga hospitalizacji.  

U dorosłych zdecydowanie rzadziej niż u dzieci dochodzi do ostrego zapalenia oskrzelików w wyniku infekcji wirusowej lub bakteryjnej. Większość przypadków choroby związanych jest z paleniem papierosów lub z innymi chorobami dróg oddechowych (astma, POChP) i ma charakter przewlekły.

Wróć do Poradnika Zdrowia

Referencje

  1. ICD-10 Version:2019 [Internet]. [cytowane 5 stycznia 2026]. Dostępne na: https://icd.who.int/browse10/2019/en
  2. Justice NA, Le JK. Bronchiolitis. W: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 [cytowane 15 grudnia 2025]. Dostępne na: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK441959/
  3. Hryniewicz W, Albrecht P, Radzikowski A. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego. Narodowy Instytut Leków, Warszawa. 2016;45–55.
  4. Ratajczyk-Pekrul K, Tolak-Omernik K, Sybilski AJ. Zapalenie oskrzelików – skuteczne czy nieskuteczne metody leczenia? Pediatria Polska. lipca 2010;85(4):388–93.
  5. Ryu JH, Azadeh N, Samhouri B, Yi E. Recent advances in the understanding of bronchiolitis in adults. F1000Res. 2020;9:F1000 Faculty Rev-568.
  6. Kowalska I, Skubiszewski R, Kowalska M, Kowalski A, Nowaczyk A. Bronchiolitis – diagnostic and therapeutic difficulties in pediatric patients. Farm Pol. 15 marca 2020;76(2):102–9.
  7. Al-Beltagi M, Saeed NK, Bediwy AS, Elbeltagi R. Pulse oximetry in pediatric care: Balancing advantages and limitations. World J Clin Pediatr [Internet]. 2024 [cytowane 6 stycznia 2026];13(3). Dostępne na: https://www.wjgnet.com/2219-2808/full/v13/i3/96950.htm
Rozwiń ▼

Powiązane wpisy

Zaburzenia rytmu serca

2025-12-11

Zaburzenia rytmu serca to stan, w której serce nie bije w regularny, fizjologiczny sposób. Objawy zaburzeń rytmu serca mogą być różnorodne — czasem wyraźne, a czasem ledwie zauważalne.

Czytaj dalej »

Zrozumieć nadciśnienie tętnicze 

2025-12-05

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą przewlekłą, ale można je bardzo dobrze kontrolować. Kluczowe są tutaj trzy elementy: odpowiednio dobrane leczenie, zdrowy styl życia oraz regularny kontakt z personelem medycznym. Dzięki temu większość pacjentów może prowadzić normalne, aktywne życie, a ryzyko groźnych powikłań, takich jak zawał serca czy udar, znacząco spada.

Czytaj dalej »
✕
Darmowa dostawa dla
wszystkich zamówień powyżej 200zł

Wybrany produkt mozesz zamówić używając poniższych form dostawy:

DHL Automaty BOX 24/7 i punkty POP 8.99 zł brutto
Kurier DHL 11.99 zł brutto
Kurier InPost 14.99 zł brutto
InPost Paczkomaty 24/7 11.49 zł brutto

Wszystkie produkty lub zamówienia w cenie większej niż 100 zł wysyłamy za darmo

✕
Przewidywany czas dostawy

Dokładamy wszelkich starań aby nasze produkty były wysyłane jak najszybciej od momentu przyjęcia zamówienia. Czas wysyłki liczony w dniach roboczych, przy czym zamówienia złożone po godzinie 15:00 będą wysłane najwcześniej w następnym dniu roboczym.

Przykładowo zamawiając produkt w piątek po godzinie 17:00, zostanie on wysłany dopiero w poniedziałek pod warunkiem, że jest on na stanie magazynowym.

✕
Formy płatności
BLIK
PayPo – Kup teraz, zapłać za 30 dni
Autopay – Przelew internetowy
Google Pay
Płatność kartą (Visa / Mastercard)
Visa Mobile
Alior Raty
Płatność przy odbiorze (4,90 zł)
✕
Zwroty

Klient będący Konsumentem ma prawo dokonać zwrotu zakupionych produktów w terminie 14 dni

Oświadczenie o odstąpieniu od umowy może zostać przez Konsumenta złożone na formularzu dostępnym na naszej stronie lub składając oświadczenie bezpośrednio pocztą elektroniczną na skrzynkę pocztową 

✕