ProduktyProdukty
Autor poradnika:
Komisja Opieki Farmaceutycznej i Promocji Zawodu Wielkopolska Okręgowa Izba Aptekarska
2026-01-15
Zapalenie oskrzeli to infekcyjna choroba dróg oddechowych, której głównym objawem jest kaszel (1). Najczęściej diagnozowane jest ostre zapalenie oskrzeli, sklasyfikowane w ICD10 pod kodem J20.9 – Ostre zapalenie oskrzeli, nieokreślone. Lekarz stwierdza obecność choroby, gdy kaszel utrzymuje się przez okres do 3 tygodni, po wykluczeniu zapalenia płuc (2). Zdecydowana większość przypadków ostrego zapalenia oskrzeli (OZO) spowodowana jest infekcją wirusową, wywołaną przez rinowirusy, adenowirusy wirusy grypy A, grypy B, wirusy paragrypy, koronawirusy, RSV. W celu identyfikacji przyczyny można rozważyć wykonanie testu w kierunku grypy, SARS-CoV-2 i RSV. Niespełna 10% przypadków OZO jest wywołanych przez zakażenie bakteryjne. Mogą być one wywołane przez bakterie Mycoplasma pneumoniae lub Chlamydophila pneumoniae. Długotrwały, napadowy kaszel, który trwa ponad dwa tygodnie wskazuje z kolei na zakażenie Bordetella pertussis, czyli pałeczką krztuśca, która najczęściej jest przyczyną bakteryjnego OZO (2,3). Zazwyczaj nie ma potrzeby, aby wykonywać dodatkowe badania, aby zidentyfikować jaki konkretnie drobnoustrój spowodował rozwój OZO, gdyż nie wpływa to na przebieg leczenia (4). Wyjątkiem są osoby starsze, po 75. roku życia, u których zaleca się wykonanie badania radiologicznego klatki piersiowej w celu wykluczenia zapalenia płuc. Jest to uzasadnione tym, że w tej grupie pacjentów często mamy do czynienia z brakiem objawów typowych dla tej choroby (1).
Zakażenie wirusowe
– około 90% przypadków
rinowirusy, adenowirusy wirusy grypy A, grypy B, wirusy paragrypy, koronawirusy, wirusy RSV.
Zakażenie bakteryjne
– około 10% przypadków
Mycoplasma pneumoniae
Chlamydophila pneumoniae
Bordetella pertussis
U dorosłych często początkiem OZO jest występowanie objawów infekcji górnych dróg oddechowych, czyli popularne przeziębienie. Dopiero po kilku dniach dołączają objawy ze strony dolnych dróg oddechowych (2). Do najczęstszych symptomów OZO należą:
Lekarz w badaniu stetoskopem może stwierdzić, że kaszlowi towarzyszą objawy osłuchowe, takie jak furczenia, świsty lub grube rzężenia (1).
Przez długi okres czasu uznawano, że kaszel w OZO nie powinien trwać dłużej niż 3 tygodnie. Badania pokazały jednak, że trwa on średnio 24 dni (1). Z kolei utrzymywanie się suchego nieproduktywnego kaszlu jest spowodowane poinfekcyjną nadwrażliwością oskrzeli, które mogą regenerować się nawet do kilku miesięcy. Mówimy wtedy o podostrym zapaleniu oskrzeli. Jeśli kaszel nie ustępuje przez 8-12 tygodni, to mamy do czynienia z przewlekłym zapaleniem oskrzeli, które najczęściej dotyczy osób, które palą lub paliły w przeszłości wyroby tytoniowe (4,5).
Do często powtarzanych teorii należy przekonanie, że kolor plwociny lub jej ropny charakter pozwala na odróżnienie infekcji bakteryjnej od wirusowej. Według aktualnego stanu wiedzy pojawienie się ropnej, zabarwionej na żółto czy zielono flegmy nie oznacza zakażenia bakteryjnego, jak również nie oznacza zapalenia płuc (1,4). Lekarz podejrzewa zapalenie płuc, gdy do wymienionych wcześniej objawów dołączają:
Przyczyną kaszlu może być również zaostrzenie astmy, na które wskazują objawy takie jak świsty oraz stwierdzone w wywiadzie występowanie w ciągu ostatniego roku reakcji na alergeny wziewne lub/i napady duszności (1,4).
Dzieciom w porównaniu do dorosłych zazwyczaj w przebiegu OZO doskwiera wyższa temperatura, a kaszel może powodować wymioty lub popuszczanie moczu. Dodatkowo dziecko może mieć problemy ze snem.
U dzieci do 2. roku życia, u których dodatkowo po raz pierwszy wystąpił świszczący wydech pediatra będzie podejrzewał ostre zapalenie oskrzelików. W tym przypadku obserwowanym objawem będzie również przyspieszenie oddechu. U części dzieci, które przebyły ostre zapalenie oskrzelików, w kolejnych wirusowych infekcjach dróg oddechowych pojawia się zwężenie oskrzeli. Niepokój powinna wzbudzać sytuacja, w której do zwężenia oskrzeli dochodzi między infekcjami. Może to wskazywać na rozwój astmy.
Kaszel mokry, który u najmłodszych dzieci (do 2 – 5 roku życia) utrzymuje się ponad 4 tygodnie, a rozpoczął się w wyniku ostrej infekcji, może świadczyć o nadkażeniu bakteryjnym. U starszych dzieci kaszel w przebiegu OZO może utrzymywać się do 25 dni (1).
Zapalenie oskrzeli jest chorobą infekcyjną, zatem istnieje ryzyko jej przeniesienia na inne osoby. Jak wspomniano wcześniej, główną przyczyną OZO jest infekcja wirusowa, która zarówno u dorosłych, jak i u dzieci może na początku przybierać postać przeziębienia. OZO może być również wywołane przez wirusy grypy. Zarówno wirusy przeziębienia, jak i grypy rozprzestrzeniają się poprzez następujące mechanizmy:
Wirusy grypy rozprzestrzeniają się głównie poprzez drobne cząsteczki zawieszone w powietrzu, a rinowirusy przez bezpośrednie przeniesie na błonę śluzową oka czy nosa np. na dłoni po kontakcie z chorym.
Warto pamiętać, że w wielu przypadkach osoba, u której rozwija się infekcja, zaraża jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów, takich jak katar czy kaszel (7,8).
Bakterie również mogą rozprzestrzeniać się drogą kropelkową lub przez kontakt z wydzielinami chorego. Dla przykładu krztuścem można się zarazić od zainfekowanej osoby na pięć dni przed wystąpieniem u niej pierwszych objawów. Wdrożenie antybiotykoterapii przerywa zakaźność choroby po pięciu dniach kuracji, ale nie leczony chory zaraża jeszcze do trzech tygodni od momentu pojawienia się kaszlu (9).
Według wytycznych Narodowego Programu Ochrony Antybiotyków nie zaleca się rutynowego zastosowania antybiotyków w leczeniu OZO (1). Jest to podyktowane faktem, że OZO jest chorobą samoograniczającą się, głównie o podłożu wirusowym. Antybiotyki nie wykazują skuteczności przeciwwirusowej, a stosowane bez odpowiednich wskazań powodują, że dochodzi do selekcji szczepów bakterii, które są na nie oporne (10).
OZO jest jedną z głównych przyczyn nieuzasadnionego stosowania antybiotyków (3). Natomiast badania pokazują, że nie mają one znaczącego wpływu na przebieg choroby, ale powodują występowanie skutków ubocznych, takich jak biegunki, wymioty, ból głowy (5,11,12).
Eksperci są zgodni co do tego, że przy standardowym przebiegu choroby, bez przesłanek w kierunku zapalenia płuc postępowanie powinno polegać na wdrożeniu leków łagodzących objawy. Są to zazwyczaj preparaty o działaniu rozrzedzającym zalegającą wydzielinę czy łagodzącym odruch kaszlu lub przeciwgorączkowym. Nie rekomenduje się w takich sytuacjach zlecania dodatkowych badań, a podstawą do podejmowania dalszych decyzji jest obserwacja chorego (1,5,10,12). Jeśli objawy utrzymują się u dorosłych powyżej 14 dni, a u małych dzieci, jeśli kaszel mokry trwa powyżej 4 tygodni, lekarz może rozważyć zastosowanie antybiotyku. Pierwszym wyborem w takich sytuacjach są antybiotyki z grupy makrolidów (klarytromycyna lub azytromycyna) (1,3).
Skoro antybiotyki nie są wskazane, to co na zapalenie oskrzeli można zastosować, aby ułatwić organizmowi walkę z chorobą? Leki na zapalenie oskrzeli są w większości dostępne bez recepty i pozwalają skutecznie złagodzić przebieg infekcji.
Leki przeciwkaszlowe
Dzielimy je na środki działające ośrodkowo (kodeina, dekstrometorfan, butamirat) oraz obwodowo (lewodropropizyna). Jeśli to możliwe, lepiej wybierać te o działaniu obwodowym, szczególnie u dzieci. Ośrodkowe leki przeciwkaszlowe działają na ośrodek kaszlu w centralnym układzie nerwowym (w rdzeniu przedłużonym) i są obarczone większym ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Jednak bez względu na mechanizm działania leku przeciwkaszlowego efektem jest zahamowanie kaszlu, dlatego powinny być stosowane tylko w kaszlu suchym. Jeśli kaszel jest mokry (produktywny), to zablokowanie odruchu kaszlu uniemożliwi oczyszczanie dróg oddechowych.
Leki mukoaktywne
Jest to zróżnicowana grupa leków o różnym mechanizmie działania:
– leki mukoregulujące, które regulują proces wytwarzania śluzu, np. karbocysteina;
– leki mukolityczne, które zmniejszają lepkość wydzieliny i ułatwiają jej odkrztuszanie (np. N-acetylocysteina, erdosteina);
– leki sekretolityczne, które zwiększają nawodnienie i objętość wydzieliny, powodując też zmniejszenie jej lepkości. Dodatkowo często pobudzają odruch kaszlu, np. przez podrażnienie zakończeń nerwowych w błonie śluzowej żołądka. Do tej grupy należą sulfogwajakol, gwajafenezyna, sól hipertoniczna w nebulizacji;
– leki mukokinetyczne, które pobudzają transport śluzowo-rzęskowy, ułatwiając usunięcie zalegającej wydzieliny. Takie działanie ma bromheksyna i ambroksol, które dodatkowo wykazują też aktywność mukolityczną (10,13).
Leki te mają funkcję pomocniczą w leczeniu OZO, a według badań lekiem przynoszącym optymalny efekt jest erdosteina (1).
Leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe
Leki z tej grupy to np. paracetamol lub ibuprofen. Należy je stosować w razie konieczności, nie są zalecane do rutynowego wdrażania w przypadku OZO (2,12). Pomagają jednak łagodzić ból i gorączkę, dlatego warto je mieć pod ręką w trakcie infekcji.
Preparaty ziołowe
Syropy ziołowe, np. z grindelii, porostu islandzkiego czy prawoślazu bogate w substancje śluzowe mogą być doskonałą alternatywą dla leków przeciwkaszlowych lub wykrztuśnych. Łagodzą podrażnienia w obrębie gardła, a jednocześnie nie blokują usuwania zalegającej wydzieliny. Z kolei preparaty na bazie wyciągu z bluszczu pospolitego lub tymianku właściwego łagodnie pobudzają odruch kaszlu, ułatwiając oczyszczenia dróg oddechowych (13).
U dzieci poniżej 2 roku życia najlepiej nie stosować żadnych leków bez konsultacji z lekarzem. Ich użycie w tej grupie wiekowej może wiązać się z wystąpieniem poważnych działań niepożądanych. Warto pamiętać, że kaszel jest odruchem obronnym organizmu i powala na oczyszczenie dróg oddechowych. Aby usprawnić ten proces, należy przede wszystkim dbać o nawodnienie dziecka, regularnie i delikatnie oczyszczanie nosa z zalegającej wydzieliny oraz nawilżanie błony śluzowej układu oddechowego, np. poprzez nebulizację z soli fizjologicznej (13).
Kluczowe dla szybkiego powrotu do zdrowia nie jest jednak zastosowanie leków, ale przede wszystkim zadbanie o właściwy odpoczynek i nawodnienie organizmu. Pomieszczenie, w którym przebywa chory powinno być regularnie wietrzone. Warto zadbać o odpowiednią temperaturę (około 19-20°C) i nawilżenie powietrza w domu. W celu łagodzenia kaszlu należy unikać czynników drażniących – zanieczyszczeń, alergenów, dymu papierosowego itp. (6).
Nebulizacja może okazać się przydatna u każdego pacjenta do nawilżania dróg oddechowych w przebiegu OZO. Dostępne są preparaty z kwasem hialuronowym czy ektoiną lub sól fizjologiczna. Ektoina i kwas hialuronowy to substancje o właściwościach higroskopijnych. Oznacza to, że wiążą się z cząsteczkami wody, zapobiegając odwodnieniu błony śluzowej. Badania pokazały niewielką przewagę ektoiny w łagodzeniu objawów OZO w stosunku do soli fizjologicznej (14). U dzieci i dorosłych, u których infekcja przebiega z epizodami skurczu oskrzeli, może być konieczne podanie leku rozkurczowego w inhalacji (1,13).
Podczas nebulizacji w OZO należy zadbać o ograniczenie przenoszenia choroby na pozostałych domowników, ponieważ istnieje ryzyko rozprzestrzenienia zainfekowanego aerozolu podczas wydechu. Podczas inhalacji pacjent powinien być w pomieszczeniu sam, a w przypadku dziecka należy ograniczyć ilość osób nadzorujących do niezbędnego minimum. Jeśli to możliwe warto ją wykonywać w pobliżu uchylonego okna lub w miejscu o zwiększonej cyrkulacji powietrza (15).
Zasady prawidłowej nebulizacji.
W przypadku OZO rzadko dochodzi do poważnych powikłań, ponieważ jest to choroba o charakterze samoograniczającym się. Najczęściej pozostałością po jej przebyciu jest kaszel, który może utrzymywać się nawet do 8 tygodni od wystąpienia pierwszych objawów (1). Jednakże w przypadku, gdy przyczyną choroby jest pałeczka krztuśca lub wirus grypy, to konsekwencje mogą być poważne. Krztusiec jest szczególnie niebezpieczny dla małych dzieci i osób w podeszłym wieku, a jego powikłaniami może być zapalenie płuc, niedodma, odma opłucnowa lub napady drgawkowe czy krwawienia do mózgu (9). Grypa może również prowadzić do zapalenia płuc, a także anginy paciorkowcowej. Rzadziej powoduje zapalenie mięśni, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia. Sporadycznie może zakończyć się rozwojem sepsy (17).
W prewencji OZO kluczowe jest unikanie zakażenia oraz dbanie o dobrą kondycję układu odpornościowego. W okresach wzmożonych infekcji dróg oddechowych należy unikać dużych skupisk ludzi oraz kontaktu z osobami chorymi. Przez cały rok warto dbać o odporność przez regularny ruch na świeżym powietrzu, zbilansowaną dietę i utrzymywanie higieny snu. Niekorzystne jest przegrzewanie się oraz narażenie na dym papierosowy i inne zanieczyszczenia. Nie wolno też zapominać o regularnym myciu rąk.
Szczep się
Unikaj kontaktu z osobami chorymi
Regularny ruch na świeżym powietrzu
Zbilansowana dieta
Utrzymaj odpowiednią higienę snu
Nie przegrzewaj się
Unikaj znieczyszczeń i myj ręce
Jedną z najskuteczniejszych form zapobiegania poważnym konsekwencjom OZO są szczepienia ochronne przeciwko grypie, RSV i krztuścowi.
Ostre zapalenie oskrzeli rzadko bywa niebezpieczne, ale z pewnością jest bardzo uciążliwe i powoduje znaczne pogorszenie samopoczucia. Zazwyczaj ustępuje samoistnie, a leczenie polega na łagodzeniu objawów i ułatwieniu oczyszczania dróg oddechowych. Jednak w pewnych sytuacjach, szczególnie w grupach najmłodszych dzieci i seniorów, może mieć poważne konsekwencje. Dlatego warto starać się zapobiegać zachorowaniu a w przypadku rozwoju infekcji, unikać kontaktu z innymi osobami.
Ostre zapalenie oskrzelików jest chorobą typowo dziecięcą, która może być szczególnie niebezpieczna dla wcześniaków. Najczęściej powoduje ją zakażenie RSV, Leczenie ma na celu łagodzenie objawów i zazwyczaj odbywa się w warunkach domowych. W szczególnych warunkach dziecko wymaga hospitalizacji.
Zaburzenia rytmu serca to stan, w której serce nie bije w regularny, fizjologiczny sposób. Objawy zaburzeń rytmu serca mogą być różnorodne — czasem wyraźne, a czasem ledwie zauważalne.
Nadciśnienie tętnicze jest chorobą przewlekłą, ale można je bardzo dobrze kontrolować. Kluczowe są tutaj trzy elementy: odpowiednio dobrane leczenie, zdrowy styl życia oraz regularny kontakt z personelem medycznym. Dzięki temu większość pacjentów może prowadzić normalne, aktywne życie, a ryzyko groźnych powikłań, takich jak zawał serca czy udar, znacząco spada.
Wybrany produkt mozesz zamówić używając poniższych form dostawy:
 |
DHL Automaty BOX 24/7 i punkty POP | 8.99 zł brutto |
 |
Kurier DHL | 11.99 zł brutto |
 |
Kurier InPost | 14.99 zł brutto |
 |
InPost Paczkomaty 24/7 | 11.49 zł brutto |
Wszystkie produkty lub zamówienia w cenie większej niż 100 zł wysyłamy za darmo
Dokładamy wszelkich starań aby nasze produkty były wysyłane jak najszybciej od momentu przyjęcia zamówienia. Czas wysyłki liczony w dniach roboczych, przy czym zamówienia złożone po godzinie 15:00 będą wysłane najwcześniej w następnym dniu roboczym.
Przykładowo zamawiając produkt w piątek po godzinie 17:00, zostanie on wysłany dopiero w poniedziałek pod warunkiem, że jest on na stanie magazynowym.
 |
BLIK |
 |
PayPo – Kup teraz, zapłać za 30 dni |
 |
Autopay – Przelew internetowy |
 |
Google Pay |
 |
Płatność kartą (Visa / Mastercard) |
 |
Visa Mobile |
 |
Alior Raty |
 |
Płatność przy odbiorze (4,90 zł) |
Klient będący Konsumentem ma prawo dokonać zwrotu zakupionych produktów w terminie 14 dni
Oświadczenie o odstąpieniu od umowy może zostać przez Konsumenta złożone na formularzu dostępnym na naszej stronie lub składając oświadczenie bezpośrednio pocztą elektroniczną na skrzynkę pocztową
