0
0
0
0
0

Zaburzenia rytmu serca

Spis treści

Autor poradnika:

dr n. fam. Łucja Zielińska-Tomczak

Zakład Edukacji Medycznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

2025-12-11

Co to są zaburzenia rytmu serca?

Zaburzenia rytmu serca to stan, w której serce nie bije w regularny, fizjologiczny sposób. Serce może bić:

  • zbyt szybko,
  • zbyt wolno,
  • nieregularnie.

W języku medycznym określa się je jako arytmie (ang. arrhythmias / heart rhythm disorders). Częstą formą arytmii, opisaną szczegółowo w wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego (ang. European Society of Cardiology, ESC), jest migotanie przedsionków, czyli szybkie i chaotyczne skurcze przedsionków serca (1).

W klasyfikacji ICD-10 (2) (Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych) zaburzenia te mają przypisane kody — np. I49.x (zaburzenia rytmu serca kod ICD 10), a gdy nie da się ich dokładnie sklasyfikować, stosuje się zapis „zaburzenia rytmu serca nieokreślone ICD 10”.

Jakie są objawy zaburzeń rytmu serca?

Objawy zaburzeń rytmu serca mogą być różnorodne — czasem wyraźne, a czasem ledwie zauważalne.
Do najczęściej opisywanych należą:

  • uczucie kołatania serca,
  • nieregularny rytm, wrażenie „przeskakiwania” uderzeń,
  • zbyt szybkie (tachykardia) lub zbyt wolne (bradykardia) tętno,
  • osłabienie, zawroty głowy, uczucie omdlenia,
  • duszność lub brak tchu,
  • zmęczenie — zarówno w czasie wysiłku, jak i w spoczynku,
  • ból w klatce piersiowej lub uczucie „pulsowania w gardle”,
  • lub całkowity brak objawów (1,3).

Jeśli zauważasz u siebie takie objawy, warto omówić je z lekarzem. Zaburzenia rytmu serca mogą być skutecznie leczone i kontrolowane, a ich wczesne rozpoznanie ma kluczowe znaczenie. Nieleczone, zwłaszcza migotanie przedsionków, mogą prowadzić do poważnych powikłań, takich jak udar mózgu, niewydolność serca czy niebezpieczne zaburzenia hemodynamiczne (czyli sytuacje, w których organizm nie otrzymuje odpowiedniej ilości krwi i tlenu) (1).

Szybka konsultacja medyczna pomaga potwierdzić, czy objawy wynikają z arytmii, a następnie wdrożyć właściwe leczenie i profilaktykę.

Jakie są rodzaje zaburzeń rytmu serca?

Najczęściej rodzaje zaburzeń rytmu serca można rozdzielić m.in. według rytmu za szybki, za wolny lub nieprawidłowy. Oto najważniejsze:

  • Tachyarytmie — serce bije zbyt szybko. Przykłady: nadkomorowe tachykardie, w tym migotanie przedsionków.
  • Bradyarytmie — serce bije zbyt wolno.
  • Arytmie — ogólny termin oznaczający „nieprawidłowy rytm” (1).

Jak rozpoznaje się zaburzenia rytmu serca?

Diagnostyka zaburzeń rytmu serca obejmuje kilka etapów, które pozwalają dokładnie ocenić pracę serca i ustalić przyczynę dolegliwości. Pierwszym krokiem jest szczegółowy wywiad oraz badanie fizykalne, podczas których lekarz pyta o charakter objawów, moment ich pojawiania się, czynniki wyzwalające oraz choroby towarzyszące, takie jak nadciśnienie tętnicze czy choroba wieńcowa.

Kluczowym elementem diagnostyki jest elektrokardiografia (EKG), która umożliwia ocenę szybkości i regularności rytmu serca oraz wykrycie charakterystycznych zmian, np. migotania przedsionków, innych częstoskurczów nadkomorowych (migotanie przedsionków również zalicza się do tej grupy) czy bloków przedsionkowo-komorowych. Najważniejsza informacja dla pacjenta: EKG wykonane w momencie odczuwania dolegliwości jest absolutnie kluczowe. Jeśli epizod jest objawowy — warto zrobić wszystko, aby wykonać zapis EKG właśnie wtedy, gdy występują objawy, niezależnie od tego, czy będzie to w przychodni lekarza rodzinnego, czy poza godzinami pracy w dowolnym miejscu, gdzie dostępne jest EKG.

W sytuacjach, gdy pojedyncze EKG nie wystarcza do uchwycenia arytmii, diagnostykę uzupełnia się o długoterminowe monitorowanie, takie jak Holter EKG trwający 24 godziny lub dłużej. Pozwala to zarejestrować nieregularne lub napadowe epizody zaburzeń rytmu serca. Dodatkowo wykonuje się echokardiografię (USG serca), która umożliwia ocenę budowy serca oraz jego funkcji, co pomaga w pełnej ocenie przyczyny arytmii i doborze odpowiedniego leczenia (1).

Jakie są przyczyny zaburzeń rytmu serca?

Przyczyny zaburzeń rytmu serca mogą mieć podłoże:

  • choroby układu sercowo-naczyniowego: choroba wieńcowa, nadciśnienie tętnicze, zastawkowe wady serca, kardiomiopatie, niewydolność serca;
  • choroby ogólnoustrojowe: choroby tarczycy (nadczynność lub niedoczynność), cukrzyca, zaburzenia elektrolitowe (np. zaburzenia potasu, magnezu), przewlekła choroba płuc;
  • czynniki wyzwalające lub pogarszające: silny stres, palenie tytoniu, nadmierne spożycie alkoholu, duża ilość kofeiny, stosowanie niektórych leków lub substancji;
  • strukturalne zmiany w sercu: blizny po zawale, procesy zapalne, przebyte infekcje (1).

b) Leczenie farmakologiczne

Gdy sama zmiana stylu życia nie wystarcza, lekarz może włączyć leki obniżające ciśnienie. Należą do nich leki z takich grup jak: inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE-I), sartany (ARB), beta-blokery, blokery kanału wapniowego oraz leki moczopędne (diuretyki). Dobór odpowiedniego leczenia zależy od indywidualnych objawów i ogólnego stanu zdrowia pacjenta, dlatego lekarz zawsze dostosowuje terapię do potrzeb.

Pacjenci mogą również liczyć na wsparcie farmaceutów. Pomagają oni w prawidłowym stosowaniu terapii — przypominają o regularnym przyjmowaniu leków, tłumaczą, jak je stosować, oraz wspierają w monitorowaniu efektów leczenia(4).

Czy każde zaburzenie rytmu serca wymaga leczenia?

Nie każde zaburzenia wymagają włączania leczenia, jednak bardzo istotnym jest, aby lekarz dokonał oceny tych zaburzeń (1).

Jeśli epizody są sporadyczne, krótkie, pacjent nie odczuwa objawów i nie ma dodatkowych czynników ryzyka — lekarz może zdecydować o obserwacji i zmianie stylu życia. Jeśli jednak występują objawy (kołatanie, omdlenia, duszność), istnieje ryzyko powikłań (np. u chorych z migotaniem przedsionków wzrasta ryzyko udaru mózgu) — wtedy leczenie jest wskazane.

Leczenie włączane jest na podstawie wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Może obejmować:

  • kontrolę tętna i rytmu,
  • profilaktykę zakrzepowo-zatorową (w przypadku migotania przedsionków),
  • leczenie chorób podstawowych,
  • czasem zabieg inwazyjny (np. ablacja) (1,3).

Terapia opiera się na wytycznych ESC i może obejmować:

  • leki kontrolujące rytm lub tętno,
  • leczenie przeciwkrzepliwe (jeśli jest wskazane),
  • leczenie chorób towarzyszących,
  • zabiegi interwencyjne, takie jak ablacja czy wszczepienie rozrusznika,
  • zmianę stylu życia,
  • regularne kontrole (1).

W razie wątpliwości dotyczących leków możesz zapytać zarówno lekarza, jak i farmaceutę.

Modyfikacja stylu życia

Codzienne nawyki

Utrzymanie prawidłowej masy ciała

Regularna aktywność fizyczna (≥150 min/tyg.)

Ograniczenie alkoholu

Rzucenie palenia

Ograniczenie kofeiny i napojów energetycznych

Zdrowie serca i układu krążenia

Utrzymanie prawidłowej masy ciała

Regularna aktywność fizyczna (≥150 min/tyg.)

Ograniczenie alkoholu

Dobrostan i regeneracja

Redukcja stresu, techniki relaksacyjne

Dbanie o regularny, jakościowy sen

Leczenie i współpraca z lekarzem

Regularne przyjmowanie leków

Przestrzeganie zaleceń i wizyty kontrolne

Monitorowanie objawów i ewentualnych działań niepożądanych

Modyfikacja stylu życia jest jednym z ważniejszych elementów kontroli zaburzeń rytmu serca, w tym migotania przedsionków. Wytyczne ESC podkreślają, że aktywna rola pacjenta może znacząco zmniejszyć liczbę napadów arytmii oraz poprawić skuteczność leczenia farmakologicznego i niefarmakologicznego (1).

To, co robisz na co dzień, ma realny wpływ na pracę Twojego serca.

Utrzymanie prawidłowej masy ciała

  • Nadmierna masa ciała zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu serca.
  • Redukcja wagi u osób z nadwagą lub otyłością może zmniejszyć liczbę epizodów arytmii i poprawić kontrolę rytmu.
  • Najlepszy efekt daje stopniowa i trwała redukcja masy ciała, wsparta zdrową dietą i wysiłkiem fizycznym.

Wytyczne ESC podkreślają, że regularne monitorowanie masy ciała oraz utrzymywanie wskaźnika masy ciała (ang. Body Mass Index, BMI) w zakresie wartości prawidłowych ma istotne znaczenie dla długoterminowej skuteczności leczenia zaburzeń rytmu serca (1,4,5).

Regularna aktywność fizyczna

Aktywność fizyczna jest zalecana dla większości pacjentów z zaburzeniami rytmu serca — oczywiście pod warunkiem, że jej intensywność i rodzaj są dopasowane do stanu zdrowia danej osoby.

  • Najbardziej korzystny jest regularny, umiarkowany wysiłek fizyczny, taki jak energiczny marsz, jazda na rowerze czy pływanie.
  • Ruch może zmniejszać częstość epizodów migotania przedsionków (ang. atrial fibrillation, AF) oraz wspierać ogólną kondycję i wydolność układu sercowo-naczyniowego.
  • Należy unikać nagłych, bardzo intensywnych obciążeń oraz sportów wyczynowych, chyba że zostały wcześniej omówione z lekarzem prowadzącym

Wytyczne ESC zaznaczają, że aktywność fizyczna powinna być traktowana jako stała część terapii niefarmakologicznej (1,6).

Ograniczenie spożycia alkoholu

  • Alkohol ma wyraźny wpływ na wywoływanie zaburzeń rytmu serca.
  • Nawet umiarkowane ilości mogą u części osób wywołać napad migotania przedsionków.
  • Całkowite odstawienie lub znacząca redukcja alkoholu może zmniejszyć częstość epizodów arytmii.

ESC wyraźnie podkreśla, że alkohol jest jednym z najistotniejszych czynników modyfikowalnych — czyli takich, na które pacjent ma realny wpływ (1,5,6).

Rzucenie palenia

Palenie tytoniu negatywnie wpływa na naczynia krwionośne i znacząco zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
Rzucenie palenia poprawia ogólną kondycję oraz zmniejsza prawdopodobieństwo nasilenia zaburzeń rytmu serca.

Wytyczne ESC jednoznacznie podkreślają, że każda osoba — niezależnie od tego, czy ma arytmię, czy nie — powinna całkowicie zaprzestać palenia.

Ograniczenie kofeiny i napojów energetycznych

Wytyczne ESC podkreślają, że:

  • umiarkowane ilości kawy są zwykle bezpieczne,
  • natomiast napoje energetyczne, mocna kawa oraz duże dawki kofeiny mogą zwiększać ryzyko kołatania i arytmii.

Pacjent powinien obserwować, czy kofeina wywołuje u niego objawy — jeśli tak, należy ją ograniczyć.

Kontrola ciśnienia tętniczego

Nadciśnienie jest jednym z głównych czynników sprzyjających rozwojowi migotania przedsionków.

Ważne jest, aby pamiętać:

  • Regularne pomiary ciśnienia w domu są częścią samoopieki.
  • Prawidłowe leczenie nadciśnienia zmniejsza obciążenie serca i poprawia stabilność rytmu.

ESC zaleca, aby pacjenci aktywnie monitorowali swoje parametry ciśnienia tętniczego (1,5).

Leczenie bezdechu sennego

Bezdech senny jest częstą, ale niedocenianą przyczyną zaburzeń rytmu serca.

Objawy wymagające uwagi:

  • głośne chrapanie,
  • przerwy w oddychaniu podczas snu (zaobserwowane przez partnera),
  • nadmierna senność w dzień.

Unikanie stresu i dbanie o sen

Przewlekły stres oraz niewyspanie zwiększają podatność na arytmie.

Pomagają:

  • techniki relaksacyjne,
  • głębokie oddychanie,
  • krótkie przerwy w ciągu dnia,
  • regularna aktywność fizyczna,
  • utrzymywanie prawidłowej higieny snu.

Stały, nieprzerwany sen 7–8 godzin wspiera układ nerwowy i sercowo-naczyniowy, poprawiając stabilność rytmu.

Systematyczna kontrola chorób współistniejących

  • cukrzyca,
  • choroby tarczycy,
  • przewlekłe choroby serca i płuc.

Ich stabilizacja poprawia kontrolę zaburzeń rytmu serca (1,5).

Regularne przyjmowanie leków i przestrzeganie zaleceń

Wytyczne ESC podkreślają:

  • konieczność regularnego przyjmowania leków,
  • niedopuszczalność samodzielnego odstawiania leków, szczególnie przeciwkrzepliwych,
  • potrzebę regularnych wizyt kontrolnych.

Zaburzenia rytmu serca przy refluksie – czy refluks może je wywoływać?

Objawy refluksu często są mylone z arytmią, ponieważ ból lub pieczenie w klatce piersiowej mogą przypominać dolegliwości sercowe. Refluks może również wpływać na rytm serca poprzez drażnienie nerwu błędnego (1,3).

Niektóre leki stosowane na refluks mogą wchodzić w interakcje z lekami na arytmię, dlatego konieczna jest skoordynowana opieka: gastroenterologa, kardiologa oraz farmaceuty.

Farmaceuta pomaga ocenić bezpieczeństwo leków oraz ryzyko interakcji.

Kiedy należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza lub na izbę przyjęć?

  • Omdlenia lub silne zawroty głowy — mogą świadczyć o niewystarczającym dopływie krwi do mózgu.
  • Ból w klatce piersiowej lub podejrzenie zawału — każdy silny, uciskający ból wymaga natychmiastowej oceny.
  • Bardzo szybkie lub bardzo wolne tętno, utrzymujące się mimo odpoczynku — może wskazywać na groźną arytmię.
  • Nagła duszność, sinica, obrzęki nóg — mogą świadczyć o niewydolności serca lub zatorowości płucnej.

Wystąpienie takich objawów oznacza konieczność pilnej diagnostyki (1,3).

Podsumowanie

Zaburzenia rytmu serca (ang. heart rhythm disorders / arrhythmias) (1) to grupa schorzeń, w których serce bije zbyt szybko, zbyt wolno lub nieregularnie.

W leczeniu kluczową rolę odgrywa:

  • regularne przyjmowanie leków,
  • modyfikacja stylu życia,
  • monitorowanie objawów,
  • aktywny udział pacjenta.

Pamiętaj — to, co robisz na co dzień, ma realny wpływ na pracę Twojego serca i skuteczność terapii.

Wróć do Poradnika Zdrowia

Referencje

  1. ICD-10 Version:2019 [Internet]. [cyt. 2025 lis 25]. Dostępny z: https://icd.who.int/browse10/2019/en
  2. McCarthy CP, Bruno RM, Brouwers S, Canavan MD, Ceconi C, Christodorescu RM, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J [Internet]. 2024 paź 7 [cyt. 2025 lis 25];45(38):3912–4018. Dostępny z: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39210715/
  3. McCarthy CP, Touyz RM, McEvoy JW. The ‘ten commandments’ for the 2024 European Society of Cardiology guidelines on elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J [Internet]. 2024 lis 21 [cyt. 2025 lis 25];45(44):4682–3. Dostępny z: https://dx.doi.org/10.1093/eurheartj/ehae646
  4. Prejbisz A, Dobrowolski P, Doroszko A, Olszanecka A, Tycińska A, Tykarski A, et al. Guidelines for the management of hypertension in Poland 2024 - the position of the Polish Society of Hypertension/Polish Cardiac Society Experts. Arterial Hypertension (Poland). 2024;28(1):91–146.
  5. Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne oraz Zespół ds. Standaryzacji Opieki Farmaceutycznej. Wytyczne dla farmaceutów dotyczące postępowania podczas wykonywania pomiaru ciśnienia tętniczego. Warszawa; 2023.
  6. Sacks FM, Svetkey LP, Vollmer WM, Appel LJ, Bray GA, Harsha D, et al. Effects on blood pressure of reduced dietary sodium and the Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) diet. DASH-Sodium Collaborative Research Group. N Engl J Med [Internet]. 2001 sty 4 [cyt. 2025 lis 25];344(1):3–10. Dostępny z: https://www.nejm.org/doi/pdf/10.1056/NEJM200101043440101
Rozwiń ▼

Powiązane wpisy

Zapalenie oskrzelików

2026-01-15

Ostre zapalenie oskrzelików jest chorobą typowo dziecięcą, która może być szczególnie niebezpieczna dla wcześniaków. Najczęściej powoduje ją zakażenie RSV, Leczenie ma na celu łagodzenie objawów i zazwyczaj odbywa się w warunkach domowych. W szczególnych warunkach dziecko wymaga hospitalizacji.

Czytaj dalej »

Zrozumieć nadciśnienie tętnicze 

2025-12-05

Nadciśnienie tętnicze jest chorobą przewlekłą, ale można je bardzo dobrze kontrolować. Kluczowe są tutaj trzy elementy: odpowiednio dobrane leczenie, zdrowy styl życia oraz regularny kontakt z personelem medycznym. Dzięki temu większość pacjentów może prowadzić normalne, aktywne życie, a ryzyko groźnych powikłań, takich jak zawał serca czy udar, znacząco spada.

Czytaj dalej »
✕
Darmowa dostawa dla
wszystkich zamówień powyżej 200zł

Wybrany produkt mozesz zamówić używając poniższych form dostawy:

DHL Automaty BOX 24/7 i punkty POP 8.99 zł brutto
Kurier DHL 11.99 zł brutto
Kurier InPost 14.99 zł brutto
InPost Paczkomaty 24/7 11.49 zł brutto

Wszystkie produkty lub zamówienia w cenie większej niż 100 zł wysyłamy za darmo

✕
Przewidywany czas dostawy

Dokładamy wszelkich starań aby nasze produkty były wysyłane jak najszybciej od momentu przyjęcia zamówienia. Czas wysyłki liczony w dniach roboczych, przy czym zamówienia złożone po godzinie 15:00 będą wysłane najwcześniej w następnym dniu roboczym.

Przykładowo zamawiając produkt w piątek po godzinie 17:00, zostanie on wysłany dopiero w poniedziałek pod warunkiem, że jest on na stanie magazynowym.

✕
Formy płatności
BLIK
PayPo – Kup teraz, zapłać za 30 dni
Autopay – Przelew internetowy
Google Pay
Płatność kartą (Visa / Mastercard)
Visa Mobile
Alior Raty
Płatność przy odbiorze (4,90 zł)
✕
Zwroty

Klient będący Konsumentem ma prawo dokonać zwrotu zakupionych produktów w terminie 14 dni

Oświadczenie o odstąpieniu od umowy może zostać przez Konsumenta złożone na formularzu dostępnym na naszej stronie lub składając oświadczenie bezpośrednio pocztą elektroniczną na skrzynkę pocztową 

✕